Osmanlı’daki Eş Cinselliği Tasvir Eden Yapıtları Gördüğünüzde Kimi Kalıplarınız Yıkılacak: Üstelik Şimdiki Kadar Tabu Değildi!

featured
service

Günümüzde eş cinsellik; yeni çıkmış bir trend, gençler için bir heves, süreksiz bir periyot yahut “Amerika’nın oyunları” olarak görülerek güya yeni türemiş bir olgu olarak yorumlanabiliyor.

Ancak tabiattaki başka hayvanlarda bile görülebilen eş cinsellik bir yana, insanlık tarihinin geçmişine baktığımızda da çokça örnekleriyle karşılaşabiliyoruz. Bu örneklerden kimileri da Osmanlı’da yer alıyor.

Osmanlı devrinde tasvir edilen fotoğraflar, yazılan şiirler ve kimi tarihçilerin yorumları; özellikle 17. ve 18. yüzyılda Osmanlı’da “oğlancılık ve eş cinselliğin” olduğunu gösteriyor.

1c150c2201d884cf04c65502387da1cbb40ee90c

Osmanlı’dan kalma sanat yapıtlarında, erkek erkeğe münasebetin birçok görsel tasviri bulunuyor. Fotoğrafların yanı sıra devrin şiirlerinde de çokça örneğine rastlayabiliyoruz.

Günümüzde her ne kadar, birtakım kesitler tarafından ‘sapkınlık’ olarak görülse de tarihimizin büyük bir kısmını oluşturan Osmanlı’da eş cinselliğin izleri vardı ve şimdiki kadar tabu görülmüyordu.

Özellikle Divan şairlerinin şiirlerinde, oğlancılık ve eş cinsellikle ilgili pek çok ipucu bulabiliyoruz.

32f6744e81c723f48aee5e5f21a5d3a78fd544ba

Hassas İçerik

Dönemin şairleri, eş cinsel bağa işaret eden pek çok şiir yazdı ama yorumcular ve mütercimler Osmanlı şiirindeki eş cinselliğin varlığını reddetmek gayesiyle bu şiirleri yavaş yavaş heteroseksüel bir alana ittiler yahut farklı hallerde yorumladılar.

Divan edebiyatı şiirlerinden birine örnek olarak Enderunlu Nedim’in şiirini verebiliriz. Hatta ders kitaplarında bile yer alan bu şiirin 4. dörtlüğükaldırılarak mana kaybı yaşatmaya çalışılıyor:

Gel şu neşesiz gönle bir sevinç bağışlayalım.

Gidelim selvi boylu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

İşte üç ikili kayık iskelede hazır.

Gidelim selvi uzunluklu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

Gülelim oynayalım, dünyadan dileğimizi alalım.

Yeni Çeşme’den Tesnim suyu içelim.

Ejderha’nın ağzından hayat suyu aktığını görelim.

Gidelim selvi uzunluklu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

Bazen gidip havuz kenarında salına salına dolaşalım.

Bazen gelip Kasr-ı Cinân’ı seyredelim, hayran olalım.

Bazen müzik okuyup bazen gazel söyleyelim.

Gidelim selvi uzunluklu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

Annenden “Cuma namazına gidiyoruz.” diye müsaade alıp

Zulmedici felekten bir gün çalalım.

Gizli yollardan iskeleye hakikat dolaşıp

Gidelim selvi uzunluklu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

Bir sen, bir ben, bir de hoş müzik söyleyen biri,

Eğer müsaadenin olursa bir de aşktan çılgına dönmüş.

Nedim Ey şuh, öbür dostları bugünlük feda edip

Gidelim selvi uzunluklu güzelim yürü Sâ’dâbâd’a.

Şiirdeki ipuçlarına bakacak olursak:

Important!  Hayali Saç Beyazlatır: Yalnızca Bu 3 Kişi, Dünyanın Her Ülkesine Pasaportsuz ve Vizesiz Girebilme Ayrıcalığına Sahip!

b04a37fcec499ed340c4146dada6d1a31e9a981f

İkinci dörtlükte yer alan “Tesnim suyu”, “bengisu” manasına gelir. Yani bu suyu içen kişi artık ölümsüzdür. Şiirdeki “tesnim suyu” ile anlatılan ise aslında sperm ve bir sonraki satırda yer alan “Ejderhanın ağzından hayat suyu aktığını görelim.” cümlesi, bahsedileni daha da dengeli hâle getiyor.

Üçüncü dörtlükte yer alan “salına salına yürümek” tabiri, şiirin orjinal lisanında “hirâman” olarak yer alıyor. İki manaya gelen bu söz, salınarak yürümenin yanı sıra “yasak olan şeyleri yapmak” manasında da kullanılıyor. Özcesi Nedim, burada bir kelam sanatına başvurarak sözcüğün eş cinsel bağlantı manasına da vurgu yapıyor.

Dördüncü dörtlük, yani ders kitaplarından çıkarılan kısımda, müsaade alıp cuma namazına gitmekten bahsediliyor. Buradan çıkarılabilecek iki mana var, hem cuma namazına erkeklerin gittiği yani bahsedilen kişinin mutlaka erkek olduğu hem de annesinden müsaade alacak kadar küçük yaşta olduğu.

Aslında bu şiirden ve kullanılan sözcüklerden çıkarılabilecek bir dizi mana daha var ancak şimdilik bu kadarla sonlu kalıp bir öteki mevzuya geçelim.

Osmanlı periyodunda eş cinselliğin varlığını kanıtlayan diğer eserler de bulunuyor:

dd494c573fc5f65118a597d96e5f917ef5ca3bd9

Enderûnlu Fâzıl

Enderûnlu Fâzıl, yapıtlarında, bayanlardan hoşlanmadığını daima tekrarlamasının yanı sıra “Güzel Oğlanlar” isimli kitabı ve  “Hançerli Hanım Hikâye-i Garibesi” isimli, Osmanlı devrindeki iki erkek ortasındaki ilgiyi anlatan kıssası bulunuyor.

Orhan Gazi devrinde başladığı varsayım edilen oğlancılıkta, Hristiyan erkeklerle bağlantının taciz boyutuna ulaştığı söyleniyor.

e37e34a7449d0adf41ce314f4ffeaa06aafc6f7a

Hassas İçerik

Divan edebiyatındaki eş cinsel göndermeli şiirlerde sık sık Hristiyan oğlanlardan bahsediliyor. Osmanlılara esir düşen Bizans İmparatorluğu’nun Selanik Başpiskoposu Gregoru Palamas, eş cinsel ilginin pek yaygın olduğunu ve bilhassa esir alınan Hristiyan erkeklere yönelik tacizin fazla olduğunu söylemişti.

“Vesikalı erkek” diye bir kavram da vardı.

974b7deb7dc7740a6ec2dbdd57df08af11b42901

Hassas İçerik

Özellikle 17. yüzyılda yaygın olan vesikalı erkekler, devlet tarafından bir meslek grubu olarak sayılıyordu. Bu vesikalı erkekler, fiyat karşılığında erkeklerle ilgiye giriyorlardı.

Important!  Dünyadaki Tüm Parayı Herkese Eşit Olarak Dağıtsaydık Neler Olurdu, Kişi Başı Kaç TL Düşerdi?

Bazıları hamamlarda çalışırken (esnaf hoşları ismi veriliyordu) kimileri ise gün içinde esnaf çırağı olarak misyon yapıyordu. Hatta Evliya Çelebi’nin Seyahatname isimli eserinde bu olaylara dair pek çok örnek geçiyor.

Eş cinselliği kabahat kapsamından çıkaran birinci devletlerden biri olan Osmanlı, Avrupa’ya bir medeniyet dersi vermiş diyebiliriz…

dcc1448e45328eb256107108221a1795a3c0a283

1526 yılında yayınlanan Bozok Sancağı Kanunnamesinde, eş cinselliğin yasal olmadığına yönelik sözleri görebiliyoruz. Osmanlı’da eş cinsellik cürüm olarak yasalaştırılsa da bilhassa üst sınıflardaki insanlar tarafından kabahat olarak değerlendirilmediğini ve hayatlarının bir kesimi olduğunu da yapıtlarından anlayabiliyoruz.

Zaten daha sonrasında Osmanlı Devleti, 1858 yılında Tazminat ıslahatları kapsamında eş cinsel alakayı cürüm olmaktan çıkardı ve 1858 Ceza Kanunnamesinde eş cinselliğe dair rastgele bir hata tanımlaması bulunamadı.

Kısacası; günümüzde Netflix’teki eş cinsel içerikleri sansürlüyoruz fakat atalarımızın birtakım yapıtları, Netflix içeriklerinden daha çok gökkuşağı temalı!

Kaynaklar: Murat Bardakçı – Osmanlı’da Seks, Teyit.org, British Library, Din ve Mitoloji

Osmanlı’nın mevzu olduğu, ilgi alımlı öbür içeriklerimize göz atmak isterseniz:

Osmanlı’daki Eş Cinselliği Tasvir Eden Yapıtları Gördüğünüzde Kimi Kalıplarınız Yıkılacak: Üstelik Şimdiki Kadar Tabu Değildi!

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Cyber® Turkey News ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!