Son Kullanma Tarihi 1 Gün Geçmiş Eseri Tüketirsek Nolur?

featured
service

Dolapta uzun vakittir duran ve hiç dokunmadığın hardal bir anda bir tanım için lazım oldu, olağanda hiç sevmezken canın bir anda bir yıldır çekmecede bekleyen pötibör bisküvilerden çekti. Lakin bakıyorsun, son kullanma tarihleri geçmiş.

Çöpe mi atmalısın, yoksa son bir baht vermenin yolu var mıdır? Altı üstü 1 hafta geçmiş, acaba yesen ölür müsün? Sahi, son kullanma tarihi sahiden ne işe yarıyor?

Son kullanma tarihi biraz geçen bir şey yediğinizde olacağı söyleyelim: muhtemelen hiçbir şey.

1c2f27ba58a35ff23478db7e919fcdae9a6c37cf

Son kullanma tarihini ekseriyetle gıda güvenliğiyle alakalı bir yerden düşünürüz. Bir eserin tarihi 1 gün geçse midemizin bozulacağını yahut zehirleneceğimizi varsayıyor olabiliriz. Meğer çoğunlukla hiçbir şey olmaz. Hem de haftalar, hatta kimi yiyecekler için aylar sonra bile.

Yine de bundan daima olarak tarihi geçmiş yiyecekleri yiyebileceğin fikrine varmamalısın. Zira bu besinlerin besin bedelleri önemli manada düşmüş olur ve sana ihtiyaç duyduğun takviyeyi tam olarak sağlamazlar.

“Son Kullanma Tarihi” birçok durumda besinin inançlı olup olmamasından çok besinin en taze ve tadının en âlâ olduğu vakit manasına gelir.

f4f260d605521e5246177c4c705a5adfb5c555b9

Son kullanma tarihleri aslında katı ve kesin tarihler değiller. Bu tarihler üretici tarafından yalnızca besinin en yüksek kalitede olduğu vakitlerde tüketilmesi için yapılan teklifler. 

Hatta bazen bir tüketici olarak seni hiç ilgilendirmiyor bile olabiliyorlar. Nasıl mı? Bunun için son kullanma tarihinin ne vakit ve neden ortaya çıktığına bir bakmak gerekiyor.

Son kullanma tarihleri aslında senin görmen için değil süpermarket çalışanlarının görmesi için ortaya çıktı.

a5c0116f56fbd1717b5079c196dc08dd6ac0830a

Son kullanma tarihleri birinci defa 2. Dünya Savaşı periyodunda Amerika’da ortaya çıktı. Bu devirde Amerikalı tüketiciler küçük manavlar ve çiftlikler yerine alışveriş için süpermarketlere yönelmeye başlıyorlar. Alışveriş alışkanlıkları muhakkak marketler üzerinde monopolleşmeye başlıyor. 

Important!  Seks Hayatı Bitenler Dikkat: Doğallaştırmayın!

Bir anda büyüyen ve çok fazla taleple karşılaşan marketler tahminen de daha evvel tarihin hiçbir periyodunda olmadığı formda stok planlamak ve yenilemek durumunda. Üreticiler, yani markalar satıcının stokları ne vakit yenileyeceğini evvelce kestirebilmesi için bu tarihleri yazıyorlar. 

Hatta başlangıçta bu tarihler tüketicilerin okuyabileceği halde bile yazılmıyor, sırf üretici ve satıcıların anlayabileceği kodlarla belirtiyordu. 

6e1e46b75c1c7d3ecfe2fb0ab7fbaa90df8962ba

Ama tüketiciler de her vakit mümkün olan en taze eseri almak isteyeceklerinden bu tarihlerin peşine düşüyor. Tüketiciler bu kodları deşifre etmeye ve bunlarla ilgili birbirlerini bilgilendirmeye başlayınca satıcılar da bu tarihleri çok daha görünür halde yazmaya başlıyorlar.

Son kullanma tarihlerini görünür formda yazmanın satışları artıran bir şey olduğunu fark eden üreticiler, vakitle bunu bir strateji olarak kullanıyor.

9c3c0904b9c47d2a1548ea744175c9899593789c

Tüketiciler zamanla bu tarihleri daha da yaygın halde benimsiyor ve alışveriş alışkanlıklarını buna nazaran şekillendirmeye başlıyorlar. 

Ama bu tarihlerin başlangıçtaki maksadı tüketicilere bir son tüketilecek tarih söylemek değil ve bu yüzden de bu tarihler ortasında tam manasıyla bir standartlaşma olmuyor, yani her son kullanma tarihi birebir şeyi tabir etmiyor.

Bazı eserler için son kullanma tarihi “tüketilmesi için önerilen süre” manasına gelirken, kimileri için “satılması için en uygun süre” kimileri içinse “bu tarihten evvel tüketilse âlâ olur” manasına geliyor. 

Tabii ortalama bir tüketici bunu kolay kolay fark edemeyebilir ve çoğunlukla her eser için birebir şeyi söylediğini varsayarak hareket eder.

Bu tarihin tam olarak neyi belirttiği birebir marka için bile standart olmayabiliyor.

4717d610203da7aab904f2fad8ed29df9b4ff01f

Aynı markanın bir eseri için market rafında kalabileceği süreyi tanımlarken, öbür biri için son tüketilme tarihini tanımlayabiliyor. Fakat neredeyse hiçbir vakit gıdanın yemek için hala inançlı olduğu tarihi anlatmıyor.

Yani dolapta unuttuğun son kullanma tarihi geçmiş cips paketini aylar sonra da açsan büyük ihtimalle zehirlenmezsin. Yalnızca beklediğin kadar çıtır çıtır olmayacaktır.

Important!  Microsoft'un geçmişte üzerinde çalışırken aniden iptal ettiği el konsolu ortaya çıktı

Rafta dayanıyorsa neredeyse süresiz olarak inançlıdır.

7f55fe7caf081947139e7e16faa5dab212e2a45f

Yani bir dahaki sefere şunu aklında tutabilirsin: şayet bir paketli besin sırf soğutucu dolaplarda değil de çekmecede, rafta dayanabilen bir gıdaysa muhtemelen süresiz olarak inançlıdır. 

Kutusu düzgün durumda olduğu, paslanma, ezilme, şişme durumları olmadığı sürece konserve eserler yıllarca dayanır. Kahvaltılık gevrekler, makarna, kurabiye üzere paketlenmiş besinler ise “son kullanma tarihi” geçtikten sonra hala inançlıdır, ancak bayatlamış ve tatları değişmiş olabilir. Tahıllar vakitle böceklenebilir, bunu da kendi gözlerinle görebilirsin.

Burada doğal ki tarihi geçen süt, et, yumurta üzere hayvansal eserlerden bahsetmiyoruz.

99296aff42b4beab533e1b6e2005fa916a414e1b

Ayrıca doğal sebzelerden yahut büfeler ve cafeler üzere yerlerde satılan yalnızca kısa bir mühlet için paketlenmiş ürünlerden de. Et, süt eserleri ve yumurta üzere eserlerin bozulduklarını anlayabilmeni sağlayan birçok usul var. 

Eğer tarihleri geçtiyse bozulup bozulmadıklarını bu metotlar yoluyla anlayabilirsin. Bozulduğundan şüphelendiğin bir yumurtayı evvel bir kaseye kırabilir, sarısının dağılıp dağılmadığına bakabilirsin örneğin, veya sütü kokladığında hala olağan kokuyorsa bozulmamıştır.

Peki, o vakit üreticiler tarafından kandırılıyor mu oluyoruz?

14e88907171d00f39f79d22aeb656cf7026c0d88

Bütün bu tarihlerin bilimsel olarak standart birer bozulma tarihleri değil de büsbütün üreticinin isteklerine kalmış ibareler olduklarını anlayınca bu da yabanî kapitalizmin satış stratejilerinden biri mi diye düşünebilirsin.

Sonuçta yiyeceklerin çöpe atılmasının ne tüketicilere ne marketlere bir faydası var. Bundan çıkar sağlayacak tek küme aslında hâlihazırda elindeki malı marketlere satmış olan ve bu tarihler ne kadar kısa olursa o kadar fazla satacak olan marketler. 

Ama şu var: hiçbir satıcı sana sattığı eserin en berbat biçimde aklında kalmasını istemez.

242d8b4d054fc04ede9fa959e0e4ea0e5f835455

Bu yüzden de eserin en düzgün halini görebilmen için süre analizleri yapar ve buna nazaran son kullanma tarihleri belirleyebilir.

Bozulmuş olmasa da kalitesi düşmüş bir gıdayı yeniden de tüketmek istemeyebilirsin.

Important!  Hayali Saç Beyazlatır: Yalnızca Bu 3 Kişi, Dünyanın Her Ülkesine Pasaportsuz ve Vizesiz Girebilme Ayrıcalığına Sahip!

08e071165b317b5270d789246aa390aeebbe0046

Örneğin buzluğa konan bir besin neredeyse asla bozulmaz. Lakin çok uzun müddet bekleyen besinler, buzluğa bile konmuş olsalar rengini, tadını, kokusunu ve besin pahalarını vakitle yitirmeye başlarlar.

Danimarka ve Norveç, tarihi geçen besinleri satıyor.

72a951f65649f369b1c8ca8b14517fa7d52b3297

Yalnızca kısa mühlet geçmiş, aslında bozulmamış lakin bozulmadığı halde çöpe gidecek besinlerin dünya çapında devasa bir gıda israfına neden oluyor. 

Danimarka bu besinleri atmayıp, marketlerde daha indirimli fiyattan satılmasını sağlayarak 5 yıl öncesine nazaran %25 daha az besinin çöpe gitmesini sağladı. Yeniden Norveç’te de Best Før isimli bir market, tarihi geçmiş yiyecekleri çok daha ucuza satıyor. Türkiye’de de kimi marketlerde son tüketim tarihi geçmese de yaklaşan eserlerin daha indirimli satıldığı raflar görebilirsin.

Bozuk besin yemeni söylemiyoruz, bozuk bir şey yediğinde besin zehirlenmesi yaşayabilirsin ki bu da hiç kolay bir şey değil.

ac76fcd41eaa6296c7ceb4973ec46e399523d860

Bütün bu yazılanlardan çıkaracağın sonuç, “Demek ki hiçbir besin bozulmuyor,” ya da “Bozuk denilen besinleri da tüketebilirim.” olmasın. Bozulmuş bir gıdayı tüketirsen besin zehirlenmesi yaşayabilirsin, ki bu da kimi vakit hayat uzunluğu peşini bırakmayacak kadar büyük sıhhat sorunlarına neden olabilen son derece önemli bir durum. 

Söylemeye çalıştığımız şu: Son kullanma tarihi geçmiş her besin bozuk besin değildir. Bir besinin bozuk olup olmadığını anlayabilmek için tat ve koku duyularına güvenebilir, her bir besin için bozulma sürecinin nasıl işlediğini araştırabilirsin.

Kaynaklar: Quartz, The Guardian, Vox, Eat This, The Joint, The Health Site, BHG, Consumer Reports
Son Kullanma Tarihi 1 Gün Geçmiş Eseri Tüketirsek Nolur?

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Cyber® Turkey News ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!